وبلاگ شکار و طبیعت گردی آهوان

آشنایی با گورخر ایرانی

گورخر ایرانی

 

 

 

با شنیدن نام «گورخر» در ذهن خیلی ها تصویر حیوانی شکل می گیرد که از نظر جثه شباهت به اسب دارد و بر و بدن سفیدش خط های سیاه رنگی نقش بسته اند. اما باید گفت که این فقط یک اشتباه در نامگذاری است. در اصل، آن حیوان راه راه که در قاره آفریقا زندگی می کند، «گور اسب» نام دارد که البته آن هم عضو راسته فرد سïمان و خانواده اسب و الاغ (EQUIDAE) است. اعضای راسته فرد سمان، در دست ها و پاها، یک یا سه انگشت دارند مانند کرگدن با سه انگشت و اسب و الاغ با یک انگشت (سم). البته راسته فردسمان وحشی، تنها یک خانواده و یک عضو در ایران دارد که همان گورخر ایرانی است و یکی از دو گونه خر وحشی جهان است. رنگ بدن گورها، قهوه یی روشن و متمایل به زرد بوده و شباهت زیادی به الاغ اهلی دارند. گورخر از گونه های مهم کشور ما محسوب می شود، چرا که به غیر از ایران و قسمت هایی از ترکمنستان، در هیچ کجای جهان یافت نمی شود. زیستگاه آنها مناطق بیابانی و استپی بوده و از گیاهان مرتعی (نظیر قیچ) تغذیه می کنند. در گذشته های نه چندان دور، تعداد زیادی گور در مناطق مرکزی و بعضاً شرق و شمال شرق زندگی می کرده اند. اما امروزه فقط در منطقه حفاظت شده بهرام گور (نیریز فارس) به صورت بومی زندگی می کنند. البته تعدادی نیز در منطقه خوش ییلاق (شاهرود) برای تکثیر و جلوگیری از انقراض رها شده اند. تا چند سال پیش از این هم در پارک ملی کویر تعدادی گورخر وجود داشت اما مدتی است که گزارشی از مشاهده آنها به دست نرسیده و گمان می رود که گورخر در این منطقه نابود شده باشد. اما از مهم ترین شاخصه های زندگی گورخر، می توان به اجتماعی بودن آن اشاره کرد. زندگی گروهی، یکی از تمهیدات امنیتی حیوانات است چرا که در گروه، چشم های بیشتری مراقب اطراف هستند تا خطری گله را تهدید نکند. حس بویایی، شنوایی و بینایی در این پستاندار بسیار قوی است، به طوری که از فاصله بسیار زیاد، می تواند بو یا صدا را تشخیص دهد. علاوه بر این، همانطور که گفتیم بدنی عضلانی، ورزیده و قوی دارد و مادرها به خوبی می توانند از بچه هایشان در برابر طعمه خواران دفاع کنند. گورخر در اواخر خردادماه جفت گیری می کند. جدال نرها بر سر جفتگیری، نقشی اساسی در بقای نسل گورها دارد زیرا قوی ترها پیروز می شوند و این باعث تکثیر ژن های قوی در گورخرها و حفظ نسل آنها می شود. مدت آبستنی گورهای ماده نزدیک به یک سال است و معمولاً هر دو سال یک بار (گاهی هر ساله) می زایند. توله ها تا یک سال به مادر خود وابسته اند و در سه سالگی توانایی تولید مثل دارند. طول عمرشان نیز 40 سال است. گورها دشمن طبیعی ندارند. اما در سال های اخیر به دلیل تخریب زیاد زیستگاه، تعقیب با موتور و ماشین و شکار بی رویه از تعداد آنها تا حدی کاسته شده است که در فهرست سرخ IUCN در ردیف جانوران «شدیداً در معرض خطر انقراض» قرار گرفته اند.